Zestaw ćwiczeń logopedycznych dla dzieci
(kontynuacja – II półrocze)
Szanowni Państwo,
przekazuję kolejny zestaw ćwiczeń logopedycznych do pracy w domu. Stanowi on kontynuację wcześniejszych zaleceń i wprowadza wyższy poziom trudności, dostosowany do rozwoju dzieci.
Regularne, krótkie ćwiczenia w formie zabawy wspierają rozwój mowy, przygotowują aparat artykulacyjny do prawidłowej wymowy oraz rozwijają słuch fonemowy – niezwykle ważny w nauce czytania i pisania.
Zachęcam do codziennej zabawy z dzieckiem (5–10 minut). Najważniejsza jest systematyczność i pozytywna atmosfera.
– Dla dzieci 3–4-letnich
– Ćwiczenia usprawniające narządy mowy
– Propozycje zabaw:
Smaczne miny – udajemy, że coś jest kwaśne ? i słodkie ?
Ziewający lew – szerokie otwieranie buzi i język na dole
Wiatraczek – dmuchanie na lekki przedmiot
Językowa huśtawka – język raz do góry, raz na dół
Chomik – przenoszenie powietrza między policzkami
? Cele: rozwijanie sprawności narządów mowy, różnicowanie ruchów, kontrola oddechu
– Ćwiczenia słuchu fonemowego
– Propozycje zabaw:
Głośno – cicho
Co się zmieniło? – zapamiętywanie dźwięków
Zgadnij co to – rozpoznawanie odgłosów
Echo z ruchem – powtarzanie sylab + gest
– Cele: rozwijanie uwagi i pamięci słuchowej
– Dla dzieci 5-letnich
– Ćwiczenia usprawniające narządy mowy
– Propozycje zabaw:
Językowy malarz – malowanie podniebienia
Wyścigi języka – dotykanie kącików ust
Trąbka – wysuwanie warg „uuu”
Tunel powietrzny – dmuchanie przez słomkę
Stop-klatka – zatrzymywanie języka
– Cele: precyzja ruchów, kontrola napięcia, koordynacja oddechowa
– Ćwiczenia słuchu fonemowego
– Propozycje zabaw:
Pierwsza głoska
Rymy
Dzielenie na sylaby
Co nie pasuje?
– Cele: analiza słuchowa, przygotowanie do czytania
– Dla dzieci 6-letnich
– Ćwiczenia usprawniające narządy mowy
– Propozycje zabaw:
Językowy parking – język za zębami
Strzał powietrza – dmuchanie w punkt
Precyzyjne ruchy języka
Liczenie językiem zębów
Szybko – wolno
– Cele: przygotowanie do trudniejszych głosek (sz, r)
– Ćwiczenia słuchu fonemowego
– Propozycje zabaw:
Głoska na końcu słowa
Czy to to samo?
Łańcuszek słów
Słowa na daną głoskę
– Cele: analiza i synteza głoskowa
– Ćwiczenia przygotowujące do głosek
– Szereg ciszący (ś, ź, ć, dź)
– wiek: ok. 3–5 lat
– Zabawy:
Uśmiechnięty wężyk
Cichy wiatr
Mokry język
Ślimaczek
– Cel: język szeroki i uniesiony
– Szereg syczący (s, z, c, dz)
– wiek: ok. 3–4 lata
– Zabawy:
Wąż syczy
Zimny wiatr
Dmuchanie przez słomkę
Zęby razem
– Cel: prawidłowy tor powietrza
– Szereg szumiący (sz, ż, cz, dż)
– wiek: ok. 4–5 lat (do 6 r.ż.)
– Zabawy:
Szumi las
Ciepły wiatr
Językowa czapeczka
Sowa
? Cel: cofnięcie i uniesienie języka
– Głoska [r]
– wiek: ok. 5–6 lat
– Zabawy:
Motor (parskanie)
Koń (kląskanie)
Bębenek (d-d-d)
Start rakiety (t-t-t)
– Cel: przygotowanie do wibracji
– Głoski tylnojęzykowe (k, g)
– wiek: ok. 2–3 lata
– Zabawy:
Głodny miś
Kaszel kontrolowany
Ziewanie
Cofanie języka
– Cel: aktywizacja tylnej części języka
– Wskazówki dla rodziców
Ćwicz z dzieckiem codziennie 5–10 minut
Ćwiczenia mają być zabawą, nie obowiązkiem
Najpierw pokazuj – potem zachęcaj do powtórzenia
Chwal dziecko za wysiłek
Ćwiczcie przed lustrem lub z wykorzystaniem zabawek
– Nie wymagamy od dziecka idealnej wymowy – przygotowujemy narządy mowy poprzez zabawę.
– Podane normy wiekowe są orientacyjne – każde dziecko rozwija się indywidualnie.
W razie pytań zapraszam na konsultację:
Poniedziałek 7:30–8:30 – Budynek Przedszkola
Wtorek 7:30–8:30 – Budynek Przedszkola
Poniedziałek 12:30–13:30 – Budynek Szkoła
Wtorek 12:30–13:30 – Budynek Szkoła
– Telefon: 888-772-293
Rozwój mowy dziecka
Okres melodii – od urodzenia do 1 roku życia
Początkowo dziecko komunikuje się z otoczeniem za pomocą krzyku, po którym można rozpoznać jego potrzeby.
Okres wyrazu – od 1 do 2 roku życia
Maluch rozumie o wiele więcej słów, wyrażeń i zdań, niż jest w stanie samodzielnie wypowiedzieć. W słowniku dziecka pojawiają się samogłoski, takie jak: a, u, i, e, zazwyczaj oraz spółgłoski: p, b, m, t, d, n, ś, ć, czasem ź, dź.
Okres zdania – od 2 do 3 roku życia
Między 2 a 3 rokiem życia następuje rozkwit mowy dziecka. Dziecko zaczyna budować zdania, początkowo są to zdania proste, które są złożone z dwóch, trzech wyrazów, następnie przechodzi w wypowiedzi dłuższe, cztero – pięcio wyrazowe. Pierwsze zdania są twierdzące, a następnie pojawiają się zdania pytające
i rozkazujące. Dziecko używa przede wszystkim rzeczowników, czasowniki początkowo używane są w formie bezokolicznika. Przypadki są używane często niepoprawnie. Dziecko nie potrafi jeszcze wypowiadać poprawnie wszystkich głosek – głoski trudne, są zastępowane głoską łatwiejszą.
W tym okresie dziecko wypowiada prawidłowo spółgłoski: p, b, m, f, w, k, g, h, t, d, n, l, oraz samogłoski ustne: a, o, u, e, y, i, a, czasem nosowe: ą, ę. Pod koniec tego okresu pojawia się: s, z, c, dz, które wcześniej było zastępowane przez dziecko: ś, ź, ć, dź.
Okres swoistej mowy dziecka – od 3 do 7 roku życia
Mowa w dalszym ciągu się rozwija, następuje rozwój artykulacyjny, wzbogaca się zasób słownictwa, rozwija się umiejętność budowania zdań złożonych.
U czterolatków w dalszym ciągu występują zniekształcenia, ale w nieco mniejszym stopniu. Pojawiają się neologizmy.
Jak dorośli wpływają na rozwój mowy dzieci?
Rozmawianie z dzieckiem od urodzenia (albo nawet wcześniej). Rodzice od
razu zaczynają mówić do swoich nowo narodzonych dzieci (Ojej, kto tak pięknie na
mnie patrzy? I próbuje się do mnie uśmiechać?) z poszanowaniem podstawowych
reguł konwersacji – np. naprzemienności (“raz ty, raz ja”). Rodzic odzywa się do
dziecka, a dziecko odpowiada, niekoniecznie wydając dźwięki, ale choćby reagując
mimiką i całym ciałem, i tak na przemian.
Różnorodność używanych słów. Rodzice, mówiąc do dzieci, używają prostych
słów, adekwatnych do poziomu ich rozwoju (To jest jabłko. Idziemy na spacer.).
W miarę, jak dziecko opanowuje język, zaczynają używać trudniejszego
słownictwa (Dzisiaj mam dla ciebie ładny, czerwony, okrągły owoc: jabłko. Włożymy buty i kurtki, i pójdziemy do parku na spacer. Może spotkamy kogoś znajomego?).
Opisywanie zastanych sytuacji. Dzieci interesują się wszystkim, co wokół siebie widzą. Samodzielnie badają świat, co często nazywamy po prostu zabawą. Kiedy widzimy, że dziecko czymś się bawi, możemy to skomentować. Do młodszego dziecka powiemy: Ojej, zaraz klocek spadnie! A do dziecka bardziej zaawansowanego w rozwoju mowy: O, czerwony klocek stoi na niebieskim klocku
i trochę się chwieje.
Wyjaśnianie zdarzeń i własnych działań. Pewne codzienne czynności można wykonywać razem z dzieckiem, angażując je zarówno fizycznie, jak i językowo. Gotowanie obiadu jest szybsze, jeśli robimy to sami, ale gotowanie z dzieckiem to świetna okazja do rozmowy. Wystarczy opisywać wykonywane właśnie czynności
(Teraz umyjemy w zlewie brokuły i ziemniaki.), a dostarczymy dziecku okazji do nauczenia się nowych słów.
Odpowiadanie na pytania. Kiedy dziecko zaczyna już mówić dużo, często zadaje dorosłym mnóstwo pytań (lub mówi samo do siebie) i zna szereg sposobów przykuwania uwagi innych ludzi. Warto pamiętać o tym, że każda rozmowa
z dzieckiem przyczynia się do jego rozwoju. Ciągłe pytania mogą być nużące, ale jeśli zbyt często mówimy „daj spokój”, „idź się bawić sam/a”, „nie zadawaj tyle pytań”, dziecko traci okazję do poznania nowych słów, usłyszenia nowych konstrukcji zdaniowych i dowiedzenia się czegoś nowego o świecie
Opowiadanie dziecku historii. Dzieci lubią słuchać opowiadań i bajek wymyślanych przez rodziców. Na spacerach, w samochodzie, przy wieczornym usypianiu można
z dzieckiem wspominać lub opowiadać mu zmyślone historie, a nie tylko tradycyjne bajki
Czytanie dziecku książek. Dzieciom można czytać na głos nawet przed urodzeniem (głos dociera do dziecka już od około 6 miesiąca życia płodowego). Niektóre książeczki dla najmłodszych dzieci nie zawierają żadnego tekstu, tylko same obrazki. Rodzic, oglądając z dzieckiem książeczkę, rozmawia o tym, na co wspólnie patrzą. Samo oglądanie książeczek to jednoczesne ćwiczenie wielu różnych umiejętności: rozpoznawania realnych obiektów na obrazkach, poznawania nowych słów
i zwrotów, uczenia zasad rozmowy, wspólnego kierowania uwagi. Bardziej zaawansowane czytanie – książek zawierających najpierw krótsze, a potem dłuższe teksty – jest jeszcze bardziej pożyteczne. Daje okazję do mówienia o rzeczach nieobecnych tu i teraz. Rozwija wyobraźnię, bo nie dostarcza gotowych obrazów dla całej treści książki.